- CITY GUIDE
- PODCAST
-
26°
Το τέλος του χιούμορ και η πολιτική ορθότητα
Η πολιτική ορθότητα μας συνδέει με το 1984 του George Orwell
![Θανάσης Δρίτσας Θανάσης Δρίτσας](/images/120x120/3/jpg/files/2023-12-01/thanasis-dritsas.jpg)
![ff579f6047dbd34204646ed1f0220cdf.jpeg ff579f6047dbd34204646ed1f0220cdf.jpeg](/images/1074x600/3/jpeg/sites/default/files/article/2019/08/16/ff579f6047dbd34204646ed1f0220cdf.jpeg)
Αν η πολιτική ορθότητα απειλεί τον κόσμο του χιούμορ τότε συνιστά νέα μορφή παγκόσμιας απολυταρχίας.
Η τρέχουσα εποχή της πολιτικής ορθότητας βάζει φρένο σε οποιαδήποτε αυθόρμητη έκφραση που περιλαμβάνει χαρακτηρισμούς. Πιάνεται η ψυχή σου πλέον όταν μια συζήτηση, ιδιαίτερα στην κοινωνική αρένα των social media, τείνει να αγγίξει ευαίσθητα ζητήματα κατηγοριών, μειονοτήτων και ανθρωπίνων χαρακτηριστικών. Επικίνδυνες λέξεις πλέον έχουν καταστεί λέξεις όπως χοντρός, αδύνατος, κοντός, νάνος για να μην επεκταθώ σε άλλες (επικίνδυνες) λέξεις που αφορούν το φύλο ή σεξουαλικές προτιμήσεις. Σύντομα οι λέξεις άνδρας, γυναίκα, φύλο ακόμη και ο όρος «φυσιολογικό» θα καταστούν απαγορευμένοι και συνάμα επικίνδυνοι. Αξίζει μάλιστα να διαβαστεί από όλους το βιβλίο με τίτλο «Η διάσωση του φυσιολογικού» του διάσημου Αμερικανού Ψυχιάτρου Allen Frances το οποίο διαπραγματεύεται την εξαφάνιση του όρου «φυσιολογικό» και από το πεδίο άσκησης της ιατρικής (κυκλοφορεί μεταφρασμένο στα ελληνικά από τις εκδόσεις Τραυλός).
Εκείνο το ζωτικό συστατικό της (μέχρι σήμερα τουλάχιστον) ανθρώπινης ζωής, το οποίο κινδυνεύει άμεσα από την πολιτική ορθότητα είναι η κωμωδία και το χιούμορ. Είναι βέβαιο ότι αν ζούσαν σήμερα οι Σταν Λόρελ και Όλιβερ Χάρντι, το ιστορικό ντουέτο Χοντρός και Λιγνός, θα είχαν επικριθεί σφόδρα για το είδος των αστείων τους και εμείς (οι πολιτικά ορθοδομούντες) δεν θα κάναμε πλέον χρήση των «διαβολικών» χαρακτηρισμών «χοντρός και λιγνός». Η κωμωδία και η σάτιρα βασίστηκαν διαχρονικά σε ακραίους χαρακτηρισμούς και αντλούσαν έμπνευση από ακραία σωματομετρικά και ψυχομετρικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά χωρίς αυτό να συνδέεται με υποτίμηση, προσβολή και αρνητικά συναισθήματα του κοινού ή των ιδίων των κωμικών. Και καρικατούρες, αντικείμενο της σάτιρας δηλαδή, γίνονται πάντα άτομα με κάτι το διαφορετικό και ξεχωριστό στην εμφάνιση ή την συμπεριφορά. Δεν εμπνέει συνήθως τον καλλιτέχνη της κωμωδίας ο βαρετός, τυποποιημένος και μέτριος άνθρωπος. Και ο καλλιτέχνης βλέπει με περισσότερη αγάπη, πραγματική αποδοχή και συμπάθεια το διαφορετικό. Σε αντίθεση με τους οπαδούς του πολιτικά ορθού που μέσα από μια υποκριτική-επί της ουσίας-συμπεριφορά μάλλον αναδεικνύουν τελικά τις διαφορές και τις υπερτονίζουν προς την κοινωνία. Είναι όπως όταν χρησιμοποιήσεις το περίφημο ρευστό μπλάνκο για να σβήσεις ένα μικρό ορθογραφικό λάθος σε τυπωμένο κείμενο αντί να αφήσεις να ξεφύγει το μάτι, έστω και αν το εντοπίσει. Με το μπλάνκο το διορθώνεις μεν αλλά παράλληλα το εντοπίζεις άμεσα, το τονίζεις, το κάνεις να φαίνεται πολύ μεγαλύτερο. Κάπως έτσι λειτουργεί και η πολιτική ορθότητα τελικά. Η πολιτική ορθότητα πηγάζει μέσα από την άρρωστη εμμονή της κοινωνίας μας με την απόλυτη ασφάλεια, την αδυναμία έκφρασης αρνητικών συναισθημάτων και την αποφυγή του κάθε μορφής ρίσκου. Το ενδιαφέρον είναι ότι η πολιτική ορθότητα βρίσκει τεράστια απήχηση στην αρένα των social media, μπροστά στην ακόρεστη δίψα για αίμα των social media η ιστορική ρωμαϊκή αρένα μοιάζει μηδαμινή.
Ο περίφημος κωμικός John Cleese και βασικό στέλεχος του ιστορικού γκρουπ των Monty Python έχει δηλώσει ότι ο κόσμος του χιούμορ κινδυνεύει απόλυτα από την τρέχουσα εποχή της πολιτικής ορθότητας. Έχει μάλιστα πει το εξής πολύ χαρακτηριστικό για το ζήτημα αυτό: «Όταν είστε γύρω από υπερ-ευαίσθητους ανθρώπους, δεν μπορείτε να χαλαρώσετε και να είστε αυθόρμητοι, επειδή δεν έχετε ιδέα τι πρόκειται να τους αναστατώσει την επόμενη στιγμή. Και γι’ αυτό έχω προειδοποιηθεί πρόσφατα να μην πάω στις πανεπιστημιουπόλεις, διότι η πολιτική ορθότητα έχει φτάσει από το να είναι μια καλή ιδέα, η οποία είναι ας μην είμαστε κακοί ιδίως σε άτομα που δεν είναι σε θέση να φροντίσουν τον εαυτό τους πολύ καλά – αυτό είναι μια καλή ιδέα – στο σημείο όπου κάθε είδους κριτική ή οποιοδήποτε άτομο ή ομάδα μπορεί να χαρακτηριστεί σκληρή. Και το όλο θέμα σχετικά με το χιούμορ, το όλο θέμα σχετικά με την κωμωδία, και πιστέψτε με το έχω σκεφτεί αυτό, είναι ότι όλη η κωμωδία είναι κριτική… Όλο το χιούμορ είναι κριτικό. Αν αρχίσετε να λέτε-δεν πρέπει, δεν πρέπει να τους επικρίνω ή να τους προσβάλω-τότε το χιούμορ έχει φύγει. (Και) με το χιούμορ χάνεται και μια αίσθηση του μέτρου. Και τότε απ’ όσο μπορώ να καταλάβω, ζείτε στο 1984 του George Orwell».
Οι καλλιτέχνες της κωμωδίας έχουν μια ικανότητα να προφητεύουν το μέλλον μέσα από μια βαθιά κατανόηση του βάθους της ανθρώπινης ψυχής. Και λένε πάντα την αλήθεια όπως ο γελωτοποιός στην τραγωδία «Βασιλιάς Ληρ» του Σαίξπηρ, πάντα έλεγε την αλήθεια στον Ληρ άσχετα αν εκείνος δεν ήθελε να την ακούσει. Κωμωδία, αυτοσαρκασμός και σαρκασμός, σάτιρα, χιούμορ. Όλα αυτά τα καλά για τον άνθρωπο και την κοινωνία συνδέονται απόλυτα με την ιδέα της ελεύθερης έκφρασης και της δημοκρατίας. Αν η πολιτική ορθότητα απειλεί τον κόσμο του χιούμορ τότε η πολιτική ορθότητα συνιστά νέα μορφή παγκόσμιας απολυταρχίας και κατά μείζονα λόγο απειλεί την ίδια την δημοκρατία. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι ο δικαιωματισμός-πολιτική ορθότητα θα φάει τα πραγματικά δικαιώματα. Και η αιχμή του δόρατος του δικαιωματισμού δεν είναι τελικά οι ίδιες οι ενδιαφερόμενες ομάδες αλλά ο πολεμοχαρής και αιμοδιψής γνωστός μας κόσμος των social media. Και πιστέψτε με-όσοι εξακολουθείτε να πιστεύετε στον δημιουργικό και πολιτισμένο διάλογο-μην ματαιοπονείτε εκθέτοντας τις απόψεις σας σε επίμαχες συζητήσεις δικαιωματισμού στα social media. Όχι μάλιστα ματαιοπονείτε μόνον αλλά ίσως δημιουργήσετε δυνητικά και επικίνδυνους εχθρούς επί της ουσίας.
Όταν δηλώνει ο John Cleese ότι η πολιτική ορθότητα μας συνδέει με το 1984 του George Orwell έχει απόλυτα δίκιο. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα (κατάργηση του γέλιου) από το 1984, στο σημείο που ο εκπρόσωπος του Μεγάλου Αδελφού ομιλεί προς τον κρατούμενο Γουίλσον για τον κόσμο που θα επιβάλλει ο Μεγάλος Αδελφός:
«Δεν θα υπάρχει γέλιο-παρά μόνο το γέλιο του θριάμβου για κάποιο νικημένο εχθρό, δεν θα υπάρχει τέχνη, λογοτεχνία, επιστήμη. Δεν θα υπάρχει διάκριση ανάμεσα στην ομορφιά και την ασχήμια. Δεν θα υπάρχει πια η περιέργεια ούτε η χαρά της ζωής. Δεν θα υπάρχει άμιλλα. Πάντα όμως θα υπάρχει η μέθη της δύναμης που ολοένα θα μεγαλώνει και θα οξύνεται περισσότερο. Σε κάθε στιγμή θα υπάρχει η αγαλλίαση να ποδοπατάς έναν ανήμπορο εχθρό. Αν θέλεις μια εικόνα του μέλλοντος φαντάσου μια μπότα να πατάει το πρόσωπο ενός ανθρώπου για πάντα».
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
![](/images/w400/3/jpg/files/2024-02-02/final-voice-choice4.jpg)
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η ανάρτηση της βουλευτή
Η ανασύνθεση της κεντροαριστεράς είναι μια προφανής αναγκαιότητα
Αυτά τα κωμικοτραγικά που βλέπουμε σήμερα να διαδραματίζονται στο ΣΥΡΙΖΑ είναι απλά το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου
«Παρέδωσα όλα τα στοιχεία του Ινστιτούτου Prolepsis στον Κασσελάκη» τονίζει η βουλευτής
Επιστολή σε υποψήφιους και εκλεγμένους βουλευτές και ευρωβουλευτές του κόμματος απέστειλε η υποψήφια για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ
«Υπάρχει ένα οργανωμένο σχέδιο: Ο καθημερινός εξευτελισμός του ΣΥΡΙΖΑ ως το συνέδριο»
Η απάντηση του υπουργού Υγείας
Ποιοι ανταποκρίθηκαν στην προτροπή του Στέφανου Κασσελάκη για οικονομική ενίσχυση των κομματικών μέσων
Τα αεροσκάφη θα ανήκουν μόνιμα στον ευρωπαϊκό στόλο δασοπυρόσβεσης
Πώς θα απαντήσει η κυβέρνηση στο αίτημα για προσιτή στέγη
Πιθανό να επεκτάθει η επιδότηση και μετά τον Αύγουστο - Ποια τιμολόγια εξαιρούνται
Τι είπε για την Αθηνά Λινού και τον Παύλο Πολάκη μετά τις εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ
Ραγδαίες οι εξελίξεις - Πού στρέφεται το ενδιαφέρον
Αποχωρήσεις, καταγγελίες και το «γάντι» του Πολάκη
«Τη βασική ευθύνη για όλο αυτό την έχει ο Αλέξης Τσίπρας» αναφέρει ο υπουργός Υγείας
Η ανακοίνωση του υποψηφίου για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ
Συνήθως τον Αύγουστο οι περισσότεροι Έλληνες, περιλαμβανομένων των εξειδικευμένων επαγγελματιών που είναι σε θέση να σχολιάσουν τις τεχνικές λεπτομέρειες των νομοσχεδίων, κάνουν χρήση της καλοκαιρινής τους άδειας
Νέο επεισόδιο μετά την ευθεία αμφισβήτηση του προέδρου από τον Πολάκη
«Η σημερινή ηγεσία δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις των καιρών»
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.