Τι είναι η «παγίδα του Θουκυδίδη» στην οποία αναφέρθηκε ο Σι Τζινπίνγκ στη συνάντηση με τον Τραμπ
«Μπορούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη και να δημιουργήσουν ένα νέο πρότυπο σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων;» διερωτήθηκε ο Κινέζος ηγέτης
Τι είναι η «παγίδα του Θουκυδίδη» στην οποία αναφέρθηκε ο Σι Τζινπίνγκ στη συνάντηση με τον Τραμπ
Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ άνοιξε την Τετάρτη (13.5) τη συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο ενός μελλοντικού πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας.
Ο Σι Τζινπίνγκ έκανε αναφορά σε μια γεωπολιτική έννοια γνωστή ως «παγίδα του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία υπάρχει μεγάλη πιθανότητα βίαιης σύγκρουσης όταν μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβητεί την κυρίαρχη υπερδύναμη. «Όλος ο κόσμος παρακολουθεί τη συνάντησή μας», δήλωσε ο Σι μέσα στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού στο Πεκίνο, με τον Τραμπ να κάθεται απέναντί του.
«Ο κόσμος έχει φτάσει σε ένα νέο σταυροδρόμι. Μπορούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη και να δημιουργήσουν ένα νέο πρότυπο σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων; Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μαζί τις παγκόσμιες προκλήσεις και να προσφέρουμε μεγαλύτερη σταθερότητα στον κόσμο; Μπορούμε, προς όφελος της ευημερίας των δύο λαών μας και του μέλλοντος της ανθρωπότητας, να οικοδομήσουμε μαζί ένα πιο φωτεινό μέλλον για τις διμερείς μας σχέσεις;», είπε ο Σι Τζινπίνγκ.
Ο Σι περιέγραψε τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και η Κίνα ως «ερωτήματα ζωτικής σημασίας για την ιστορία», καθώς και «για τον κόσμο και για τους λαούς». «Αυτά είναι τα ερωτήματα της εποχής μας, στα οποία εσύ κι εγώ πρέπει να απαντήσουμε ως ηγέτες μεγάλων χωρών».
Ο Τραμπ, που μίλησε μετά τον Σι, δεν απάντησε συγκεκριμένα στις δηλώσεις του ομολόγου του, αλλά προέβλεψε: «Η σχέση μεταξύ της Κίνας και των ΗΠΑ θα είναι καλύτερη από ποτέ».
Η «Παγίδα του Θουκυδίδη» (Thucydides Trap ή Thucydides' Trap) είναι ένας όρος που έγινε γνωστός από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Γκράχαμ Τ. Άλισον για να περιγράψει τη φαινομενική τάση προς πόλεμο όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει μια ήδη κυρίαρχη μεγάλη δύναμη ως περιφερειακή ή παγκόσμια ηγεμονία. Ο όρος γνώρισε τεράστια δημοτικότητα το 2015 και χρησιμοποιείται κυρίως στην ανάλυση των σχέσεων Κίνας–Ηνωμένων Πολιτειών.
Υποστηρίζοντας τη θεωρία αυτή, ο Άλισον ηγήθηκε μιας μελέτης στο Κέντρο Belfer για την Επιστήμη και τις Διεθνείς Υποθέσεις του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, η οποία διαπίστωσε ότι, από 16 ιστορικές περιπτώσεις όπου μια ανερχόμενη δύναμη ανταγωνίστηκε μια κυρίαρχη δύναμη, οι 12 κατέληξαν σε πόλεμο. Ωστόσο, η μελέτη αυτή έχει δεχθεί σημαντική κριτική και οι ακαδημαϊκές απόψεις σχετικά με την αξία της έννοιας της «Παγίδας του Θουκυδίδη» — ιδιαίτερα όσον αφορά μια πιθανή στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας — παραμένουν διχασμένες.
Ο όρος εμπνεύστηκε από τον αρχαίο Αθηναίο ιστορικό και στρατιωτικό διοικητή Θουκυδίδη και διατυπώθηκε από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Γκράχαμ Τ. Άλισον γύρω στο 2011. Βασιζόμενος στην παρατήρηση του Θουκυδίδη στο έργο του Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου ότι «η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτό προκάλεσε στη Σπάρτη έκαναν τον πόλεμο αναπόφευκτο», ο Άλισον χρησιμοποίησε τον όρο για να περιγράψει την τάση προς πόλεμο όταν μια ανερχόμενη δύναμη (όπως η Αθήνα) αμφισβητεί τη θέση μιας κυρίαρχης δύναμης (όπως η Σπάρτη).
Ο Άλισον ανέπτυξε περαιτέρω αυτή τη θεωρία στο βιβλίο του του 2017 Destined for War («Προορισμένοι για Πόλεμο»), στο οποίο υποστήριξε ότι «η Κίνα και οι ΗΠΑ βρίσκονται σήμερα σε πορεία σύγκρουσης προς πόλεμο». Παρότι ο Άλισον υποστηρίζει ότι ο πόλεμος μεταξύ μιας «κυρίαρχης δύναμης» και μιας «ανερχόμενης δύναμης» δεν είναι αναπόφευκτος, θεωρεί ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποφευχθεί και απαιτεί εκτεταμένη και εντατική διπλωματική προσπάθεια.
Ο όρος περιγράφει τη θεωρία ότι όταν η θέση μιας μεγάλης δύναμης ως ηγεμονίας απειλείται από μια ανερχόμενη δύναμη, υπάρχει σημαντική πιθανότητα πολέμου μεταξύ των δύο.
Με τα λόγια του Γκράχαμ Άλισον: «Η Παγίδα του Θουκυδίδη αναφέρεται στη φυσική, αναπόφευκτη αποσταθεροποίηση που συμβαίνει όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει μια κυρίαρχη δύναμη… όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει μια κυρίαρχη δύναμη, η προκύπτουσα δομική πίεση καθιστά τη βίαιη σύγκρουση τον κανόνα και όχι την εξαίρεση».
Για να ενισχύσει τη θεωρία του, ο Άλισον ηγήθηκε μιας μελέτης περίπτωσης του Κέντρου Belfer του Χάρβαρντ, η οποία διαπίστωσε ότι από 16 ιστορικές περιπτώσεις όπου μια ανερχόμενη δύναμη ανταγωνίστηκε μια κυρίαρχη δύναμη, οι 12 κατέληξαν σε πόλεμο. Ο όρος και τα επιχειρήματα γύρω από αυτόν έχουν επηρεάσει τα διεθνή μέσα ενημέρωσης — συμπεριλαμβανομένων των κινεζικών κρατικών μέσων — καθώς και Αμερικανούς και Κινέζους πολιτικούς. Μελέτη του Άλαν Γκρίλι Μίζενχαϊμερ, που δημοσιεύθηκε από το Ινστιτούτο Εθνικών Στρατηγικών Σπουδών, ανέφερε ότι ο όρος «έχει προσελκύσει παγκόσμια προσοχή από τη στιγμή που εισήλθε στο λεξιλόγιο των διεθνών σχέσεων».
Οι ειδικοί διεθνών σχέσεων Χαλ Μπραντς και Μάικλ Μπέκλεϊ δήλωσαν ότι η «Παγίδα του Θουκυδίδη» έχει γίνει πλέον σχεδόν «αξίωμα», το οποίο επικαλούνται συνεχώς για να εξηγήσουν τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας.
Ο όρος χρησιμοποιείται κυρίως σε σχέση με μια πιθανή στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Ο Κινέζος ηγέτης και γενικός γραμματέας του ΚΚΚ, Σι Τζινπίνγκ, έχει αναφερθεί στον όρο, προειδοποιώντας ότι «όλοι πρέπει να συνεργαστούμε για να αποφύγουμε την Παγίδα του Θουκυδίδη». Ο όρος απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη επιρροή το 2018, όταν αυξήθηκαν οι εντάσεις ΗΠΑ–Κίνας μετά την επιβολή δασμών από τον Πρόεδρο Τραμπ σχεδόν στο μισό των κινεζικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, γεγονός που οδήγησε σε εμπορικό πόλεμο.
Δυτικοί μελετητές έχουν επισημάνει ότι υπάρχουν αρκετά κρίσιμα ζητήματα στα οποία οι δύο χώρες συγκρούονται και τα οποία αυξάνουν την πιθανότητα να πέσουν στην «Παγίδα του Θουκυδίδη», όπως: η συνεχιζόμενη de facto ανεξαρτησία της Ταϊβάν με τη στήριξη δυτικών χωρών, η ψηφιακή επιτήρηση της Κίνας και η χρήση κυβερνοκατασκοπείας, οι διαφορετικές πολιτικές απέναντι στη Βόρεια Κορέα, η αυξανόμενη ναυτική παρουσία της Κίνας στον Ειρηνικό και οι διεκδικήσεις της στη Νότια Σινική Θάλασσα, καθώς και ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Σιντζιάνγκ, το Θιβέτ και το Χονγκ Κονγκ.
Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν επίσης ότι η συγκέντρωση εξουσίας από τον Σι Τζινπίνγκ, οι βαθιές διαφορές αξιών μεταξύ των δύο χωρών και το εμπορικό έλλειμμα αποτελούν επιπλέον ενδείξεις ότι οι δύο χώρες ίσως οδεύουν προς την «Παγίδα του Θουκυδίδη».
«Μπορούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να ξεπεράσουν την παγίδα του Θουκυδίδη και να δημιουργήσουν ένα νέο πρότυπο σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων;» διερωτήθηκε ο Κινέζος ηγέτης
17°
